R.Gazete No: 33313
R.G. Tarihi: 18.07.2026
DANIŞTAY KARARI
Danıştay Vergi Dava
Daireleri Kurulundan:
Esas No : 2026/2
Karar No : 2026/9
Karar Tarihi: 10.6.2026
ÖZET: Özel tüketim vergisi hesaplanmadan nihai tüketicilere satışı yapılan ATV cinsi araçların, hangi gümrük tarife istatistik pozisyonunda sınıflandırılması icap ettiğinin mahkemece, Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi ve Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları değerlendirilmek ve gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle tespit edildikten sonra cezalı tarhiyatın hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerektiği hakkında.
2577/md.20
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN
GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
I. AYKIRILIĞIN
GİDERİLMESİ
İSTEMİNDE BULUNAN : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi
Başkanlar Kurulu
II. İSTEMİN
ÖZETİ: İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 8. Vergi Dava Dairesinin
28/10/2025 tarih, E:2025/1025, K:2025/2002 sayılı kararı ile İstanbul Bölge
idare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesinin 11/06/2025 tarih, E:2025/1326,
K:2025/1454 sayılı kararı ve Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava
Dairesinin 24/01/2025 tarih, E:2024/1358, K:2025/71 sayılı kararları arasındaki
aykırılığın, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi
Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin (4) numaralı
fıkrasının (c) işaretli bendi uyarınca İstanbul Bölge idare Mahkemesi 3. Vergi
Dava Dairesinin anılan kararı doğrultusunda giderilmesi, istinaf yoluna
başvurma hakkı bulunanın bu yöndeki talebini uygun gören İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 27/01/2026 tarih ve E:2026/5, K:2026/5 sayılı
kararıyla istenmiştir.
III. AYKIRILIĞIN
GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI:
A. İstanbul
Bölge İdare Mahkemesi 8. Vergi Dava Dairesinin E:2025/1025 sayılı dosyasına
konu yargılama süreci:
Dava
konusu istemin özeti: Davacı tarafından nihai tüketicilere satışı yapılan
araçların tip onay belgesinde cinsinin T3-Traktör olduğunun belirtilmesine
karşın anılan araçların 87.03 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (G.T.I.P.)
numarasında yer alan ATV (AH Terrain Vehicle) cinsi araç olduğunun tespit
edilmesi üzerine 2020 yılının Ocak, Haziran ila
Eylül dönemleri için resen tarh
edilen özel tüketim vergileri ile vergilerin bir katı tutarında kesilen ve
tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle artırılan vergi ziyaı cezalarının
kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.
İstanbul 1. Vergi Mahkemesinin 17/03/2025 tarih
ve E:2024/2117, K:2025/501 sayılı kararının özeti:
Dosyanın incelenmesinden, davacının, nihai
tüketicilere satışını yaptığı araçlara ilişkin özel tüketim vergisi
hesaplamadığının tespit edildiği ve bu nedenle dava konusu cezalı tarhiyatın
yapıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu tarhiyatın yapılmasına
neden olan araçların, kayıt ve tescile tabi olduğu göz önünde bulundurulduğunda
davacı şirketin motorlu araç ticareti yapan konumunda olması nedeniyle, söz
konusu satışın ilk iktisap olarak değerlendirilmesi ve dava konusu araçların
cinsinin traktör mü yoksa ATV mi olduğunun, bu araçların Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi
ve ekinde yer alan Açıklama Notları uyarınca içinde yer alacağı gümrük tarife
pozisyonunun ne olması gerektiğinin ve buna göre de özel tüketim vergisine tabi
olup olmadığı hususunun irdelenmesi gerekmektedir.
Olay tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre,
traktörlere ait "87.01.90.11.00.00" G.T.I.P. numarası açıklama
notlarında, traktör tabirinden, esas olarak diğer kara nakil vasıtalarını,
cihaz veya yükleri çekmekte veya itmekte kullanılmak üzere imal olunan ve bu
asli vazifesinin yanı sıra alet ve edevatı, gübre tohum vb. taşımaya mahsus
tertibatı bulunan veya bulunmayan motorlu tekerlekli veya paletli kara nakil
vasıtalarının anlaşılması gerektiği belirtilmiştir. Bu alt pozisyondaki eşyada
(araçta) mutlaka bulunması aranan özelliklerin sıralandığı bölümde ise "freni
bulunmayan römorkun kendi ağırlıklarının iki katı veya daha fazlasını çekme
kapasitesinin bulunması gerektiği, sürücü için tek koltuk olması, tarım, bahçe
tarımı ve ormancılık amaçlarıyla kullanılmak üzere tasarlanan tarım veya
ormancılık traktörlerinden olması, maksimum hızı otobanda 25 km'den fazla
olmaması ve tarımsal makinelerin yükseltilmesine ya da alçaltılmasına imkan
veren hidrolik tertibat ve diğer makineleri çalıştırmak için kullanılan motora
güç sağlayan kuyruk mili tertibatı ve ayrıca geri vites özelliği ile
donatılması gerektiği" ve bu özelliklerden birini dahi taşımayan
eşyanın ise "her tür arazi için dört tekerlekli taşıtlar-ATV"
87.03 G.T.I.P. numarasında sınıflandırılacağı kurala bağlanmıştır.
Olayda, davacının bahse konu araçları satın aldığı
ana bayi konumundaki anonim şirket hakkında tanzim edilen vergi tekniği raporu
ekinde bulunan İzmir Gümrük Müdürlüğü tarafından düzenlenen yazıda "Bakanlığımız
Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 13.05.2022 tarihli 74606430 sayılı yazıları
doğrultusunda işlem yapılmış olup, mezkur izahname hükmünün 7 ve 8. Kriterinin
belirlenmesinde ATV ve UTV cinsi araçların marka ve tiplerine göre Tip Onay
Belgelerinin ilgili bölümlerinde bulunan değerler alınarak, Bakanlığımız
Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 13.09.2022 tarih ve 74606430 sayılı yazılarında
belirtilen hesaplama yöntemine göre yapılan değerlendirme neticesinde ekte
sunulan tablolardan hareketle ... araçların izah namenin 1. madde hükmü ve ...
tipi aracın izahnamenin 8. madde hükmünü sağlamadığı tespit edilmiştir."
şeklinde tespitte bulunulmuştur.
Dolayısıyla davacı kurum tarafından ilgili dönemde
satışı yapılan araçların 87.01 G.T.I.P. numarasında yer alan traktör için
izahnamede öngörülen şartların tamamını karşılamaması nedeniyle 87.03 G.T.İ.P'te
yer alan ATV cinsi araç sınıfında yer aldığı ve özel tüketim vergisine tabi
olduğu sonucuna varılmış, olay tarihindeki vergi oranlarına göre vergi inceleme
raporu ile yapılan hesaplama doğrultusunda davacı adına resen tarh edilen dava
konusu özel tüketim vergilerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Mahkeme bu gerekçeyle, resen tarh edilen özel
tüketim vergileri yönünden davanın reddine; yanılma hâli bulunduğundan,
tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle artırılan vergi ziyaı cezaları yönünden
davanın kabulüne karar vermiştir.
Tarafların istinaf istemlerini inceleyen
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 8. Vergi Dava Dairesinin 28/10/2025 tarih ve
E:2025/1025, K:2025/2002 sayılı kararının özeti:
Vergi Mahkemesi kararı usul ve hukuka uygun olup
kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle tarafların
istinaf istemini kesin olarak reddetmiştir.
B.
İstanbul
Bölge İdare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesinin E:2025/1326 sayılı dosyasına
konu yargılama süreci:
Dava konusu istemin özeti: Davacı tarafından
nihai tüketicilere satışı yapılan araçların tip onay belgesinde cinsinin
T3-Traktör olduğunun belirtilmesine karşın anılan araçların 87.03 G.T.I.P.
numarasında yer alan ATV cinsi araç olduğunun tespit edilmesi üzerine 2019
yılının Eylül dönemi için resen tarh edilen özel tüketim vergisi ile verginin
bir katı tutarında kesilen ve tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle artırılan
vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.
İstanbul 8. Vergi Mahkemesinin 28/02/2025 tarih
ve E:2024/2098, K:2025/509 sayılı kararının özeti:
Dosyanın incelenmesinden, motosiklet ve motorlu
bisikletlerin alım-satımı ve onarımı işleri ile uğraşan davacı şirketin 2019
dönemi hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde düzenlenen Vergi İnceleme
Raporu ile davacı şirket tarafından gerçekleştirilen bir kısım araç satışları
için özel tüketim vergisi hesaplanmadığının tespit edildiği ve bu nedenle dava
konusu cezalı tarhiyatın yapıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının ilgili dönemde
satışını gerçekleştirdiği eleştiri konusu araçların ithalat beyannamelerinde
87.03.21 G.T.I.P. numarası ile beyan edilmiş olması nedeniyle ATV olarak
dikkate alınması ve özel tüketim vergisine tabi olması gerektiğinden bahisle
dava konusu cezalı tarhiyat yapılmıştır.
Davacı şirket yetkilisinin konu
hakkında alınan ifadesinde, bahse konu araçların 87.01 G.T.I.P. numarasına ait
tüm özellikleri karşıladığı, söz konusu araçların uygunluk belgelerinde aracın
T3 nevinden traktör olduğunun belirtildiği, dolayısıyla Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığına bağlı Türk Standartları Enstitüsü tarafından aracın traktör
olduğunun kabul edildiği, emniyet müdürlükleri ve noterler tarafından da
araçların traktör olarak tescil edildiği, trafik ve kasko sigortalarının dahi
traktör olarak yapıldığı ve fenni muayenelerinin de traktör statüsünde
gerçekleştiği şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür. Buna karşın vergi
inceleme elemanı tarafından bu iddialarla ilgili olarak herhangi bir inceleme
ve araştırma yapılmadığı, söz konusu araçların teknik özellikleri ve ait olduğu
gümrük tarife pozisyonu ile ilgili olarak bu konuda uzman kişi ve kuruluşların
görüşlerine başvurulmadığı, salt bahse konu araçların ithalatçıları tarafından
87.03.21 G.T.I.P. numarası ile beyan edildiğinden yola çıkılarak bu sonuca
varıldığı görülmüştür. Dolayısıyla vergi inceleme raporunun eksik incelemeye dayalı
olarak düzenlendiği görüldüğünden dava konusu vergi ziyaı cezalı özel tüketim
vergisi tarhiyatında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Mahkeme bu gerekçeyle, cezalı tarhiyatı
kaldırmıştır.
Davalının istinaf istemini inceleyen İstanbul
Bölge İdare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesinin 11/06/2025 tarih ve E:2025/1326,
K:2025/1454 sayılı kararının özeti:
Vergi Mahkemesi kararı usul ve hukuka uygun olup
kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle davalının istinaf
istemini kesin olarak reddetmiştir.
C.
Bursa
Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin E:2024/1358 sayılı dosyasına
konu yargılama süreci:
Dava konusu istemin özeti: Davacı tarafından
nihai tüketicilere satışı yapılan araçların tip onay belgesinde cinsinin
T3-Traktör olduğunun belirtilmesine karşın anılan araçların 87.03 G.T.I.P.
numarasında yer alan ATV cinsi araç olduğunun tespit edilmesi üzerine 2020
yılının Eylül dönemi için resen tarh edilen özel tüketim vergisi ile verginin
bir katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava
açılmıştır.
Bursa 3. Vergi Mahkemesinin 07/10/2024 tarih ve
E:2024/284, K:2024/637 sayılı kararının özeti:
Olayda, davacı tarafından satışı gerçekleştirilen
araçların Türkiye Noterler Birliğince traktör olarak tescil edildiğinin
bildirildiği, Yeşilköy Gümrük Müdürlüğüne ATV araçlarına ait şasi numaraları
belirtilerek söz konusu araçların hangi tarife pozisyonda yer aldığının
sorulmasına ilişkin yazıya Yeşilköy Gümrük Müdürlüğünce verilen cevap
yazısında, bahse konu ATV araçlarına ilişkin herhangi bir işlem kaydına
rastlanmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
Davalı idare tarafından söz konusu araçların hangi
gerekçe ile traktör olmadığı hususunda herhangi bir açıklama yapılmaksızın araç
görselleri üzerinden ve alıcının ifadesinden yola çıkarak araçların ATV olarak
kabul edilmek suretiyle vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatlarının
yapıldığı görülmüştür.
Davacının yaptığı araç satışları üzerinden özel tüketim vergisi
beyannamesi vermemesinin nedeninin idarelerin araçların cinsinin özel tüketim
vergisinden muaf T3-Traktör olduğuna dair verdiği resmî belgeler ile bu
kurumlara ait süregelen uygulamalar olduğu, bu duruma istinaden
maliyet-kârlılık hesabını yapan, müşteri çevresini, sipariş adedini ve
finansman ihtiyacını belirleyerek ticari planlamasını oluşturan davacının
araçların özel tüketim vergisinden muaf olduğuna dair meşru bir beklentisinin
oluştuğu anlaşılmaktadır.
Bu nedenle vergilendirme döneminde söz konusu araç satışlarının
özel tüketim vergisine tabi olarak vergilendirilebileceğini düşünmesinin
davacıdan beklenemeyeceği, bu hâliyle de söz konusu satışlardan kaynaklanan
vergisel sorumluluğun davacı yönüyle öngörülebilir ve belirli olmadığı
anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kamu idareleri tarafından verilen resmî belgeler ve
gerçekleştirilen uygulamalar neticesinde sattığı araçların özel tüketim
vergisine tabi olmadığı hususundaki beklentisi hukuken korunabilecek meşru bir
düzeye ulaşan davacı adına özel tüketim vergisi beyan etmediğinden bahisle
yapılan tarhiyatın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından
dava konusu vergi ziyaı cezalı tarhiyatın, kayıt ve tescile tabi ATV tipi
araçların özel tüketim vergisi hesaplanmamasından kaynaklanan matraha isabet
eden kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Mahkeme bu gerekçeyle, cezalı tarhiyatı
kaldırmıştır.
Davalının istinaf istemini inceleyen Bursa Bölge
İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin 24/01/2025 tarih ve E:2024/1358,
K:2025/71 sayılı kararının özeti:
Vergi Mahkemesi kararı usul ve hukuka uygun olup
kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle davalının istinaf
istemini kesin olarak reddetmiştir.
IV.
İNCELEME
VE GEREKÇE:
A.
İLGİLİ
MEVZUAT:
1.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının
ilgili bölümü şu şekildedir:
"1. (Değişik birinci
cümle: 18/6/2014-6545/17 md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve
vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi
kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın
gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer
yerlerden isteyebilirler..."
2.
15/02/2017
tarih ve 29980 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel
Tebliği (Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi) (Seri No: 3)'nin ekinde
"87.01-Traktörler (87.09 Pozisyonuna Giren Traktörler Hariç) (+)" başlıklı
bölüm altında aşağıdaki açıklamaya yer verilmiştir:
"Bu pozisyon anlamında,
traktör tabirinden, esas olarak diğer kara nakil vasıtalarını, cihaz veya
yükleri çekmekte veya itmekte kullanılmak üzere imal olunan ve bu asli
vazifesinin yanı sıra alet ve edevatı, gübre tohum vb. taşımaya mahsus
tertibatı bulunan veya bulunmayan motorlu tekerlekli veya paletli kara
vasıtaları anlaşılır..."
3.
30/12/2019
tarihli 30994 (2. mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel
Tebliği (Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları) (Seri No: 6)'nin ekinde 87.01
G.T.İ.P. numarasında sınıflandırılan traktörlerin anlatıldığı "Diğerleri"
(8701.91.10 ila 8701.95.90) bölümünde şu ibareler yer almaktadır:
"Bu alt pozisyonlar,
aşağıdaki özelliklere sahip, traktör olarak kullanılmak üzere tasarlanan "her
tür arazi için dört tekerlekli taşıtları-ATV" da kapsar:
- iki ön tekerleğin döndürülmesiyle
yönetilen ve motorlu araba tipi direksiyon sistemine (Ackerman prensibi)
dayanan, tekerleğin döndürülmesin'! kontrol eden iki kulplu gidon;
- tüm
tekerleklerde fren;
- otomatik
debriyaj ve geri vites;
- zor arazide kullanılmak üzere özel
olarak tasarlanmış ve bağlanan ekipmanı çekmek için düşük düzeyde yeterli güç
verebilen bir motor;
- bir
zincir ile değil şaftlarla tekerleklere iletilen güç;
- engebeli
araziler için uygun derin sırt desenine sahip lastikler;
- aracın kendi kuru ağırlığının iki katı
veya daha fazlasını çekme ve itme kapasitesine sahip herhangi bir tür kuplaj
cihazı, örneğin; çeki tertibatı;
- freni bulunmayan römorkun kendi kuru
ağırlığının iki katını veya daha fazlasını çekme kapasitesi. Bu özellik,
ATV'lerin çekme kapasitesini ve kuru ağırlığını (hiçbir sıvı, yolcu veya kargo
dikkate alınmadan hesaplanan ağırlık) kilogram cinsinden tam olarak gösteren
teknik doküman, kullanıcı el kitabı, üreticiden veya ulusal makamdan alınan
sertifika ile kanıtlanabilir.
Yukarıda belirtilen tüm
özellikleri karşılayan ve 8701 91 10 alt pozisyonuna ilişkin Açıklama Notlarına
uygun olan araçlar tarım veya ormancılık traktörleri olarak sınıflandırılır.
Aksi takdirde eşya 8701 91 90, 8701 92 90, 8701 93 90, 8701 94 90 ve 8701 95 90
alt pozisyonlarından birinde sınıflandırılır.
Yukarıda belirtilen tüm
özellikleri karşılamayan, "her tür arazi için dört tekerlekli
taşıtları-ATV"8703pozisyonunda sınıflandırılır..."
B. HUKUKİ
DEĞERLENDİRME:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare
Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C
maddesinin (5) numaralı fıkrası uyarınca karar veren Danıştay Vergi Dava
Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra konu ile
ilgili mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairelerince kesin olarak
verilen kararlarda, nihai tüketicilere satışı yapılan araçların tip onay
belgesinde cinsinin T3-Traktör olduğunun belirtilmesine karşın anılan araçların
87.03 G.T.I.P. numarasında yer alan ATV cinsi araç olduğunun tespit edilmesi
üzerine yapılan cezalı tarhiyatların iptali istemiyle dava açılmıştır.
Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlardan İstanbul
Bölge İdare Mahkemesi 8. Vergi Dava Dairesinin kararında, uyuşmazlığın esasını
Gümrük Kanunu ve Gümrük Tarife Cetveli izahnamesinin ilgili hükümleri
bağlamında inceleyen, anılan taşıtın özelliklerini değerlendirerek taşıtın
gümrük tarife istatistik pozisyonundaki yerini belirleyen ve bu yönüyle dava
konusu cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşan Mahkeme
kararına yöneltilen istinaf istemi reddedilmiştir. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi
3. Vergi Dava Dairesinin kararında, tarhiyatın dayanağı vergi inceleme
raporunun Vergi Usul Kanunu'nun ilgili kuralları bağlamında yeterli bir
incelemeye dayanıp dayanmadığını değerlendirerek cezalı tarhiyatın hukuka
aykırı olduğu sonucuna ulaşan Mahkeme kararına yöneltilen istinaf istemi
reddedilmiştir. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi kararında ise
kamu idareleri tarafından verilen resmî belgeler ve gerçekleştirilen
uygulamalar neticesinde sattığı araçların özel tüketim vergisine tabi olmadığı
hususundaki beklentisi hukuken korunabilecek meşru bir düzeye ulaşan davacı
adına özel tüketim vergisi beyan etmediğinden bahisle yapılan tarhiyatın hukuka
aykırı olduğu sonucuna ulaşan Mahkeme kararına yöneltilen istinaf istemi
reddedilmiştir.
Bahse konu uyuşmazlıkların incelenmesinden, her dosya
kapsamında farklı marka, model ve özellikte araçların yer aldığı, cezalı
tarhiyatlara dayanak inceleme raporlarının farklı mükellefler hakkında farklı
dönemlere ilişkin olarak düzenlendiği tespit edilmiştir. Bu yönlerden
farklılıklar barındıran bahse konu uyuşmazlıklarda, yargı mercilerince hukuka
uygunluk denetiminde ulaşılan sonuçlar dikkate alındığında, Danıştay Vergi Dava
Daireleri Kurulunun, işbu aykırılığın giderilmesi isteminin sonuca bağlanması hususunda
yapacağı değerlendirme açısından, aykırılığın, uyuşmazlıkların incelenmesi
yönteminde oluştuğu ve değerlendirmenin hukuki uyuşmazlığın bu boyutuyla
sınırlı tutulması gerektiği neticesine varılmış olup, bu bağlamda, Kurulun bu
kararı uyuşmazlıklara konu araçların hangi G.T.I.P. numarasında yer aldığı
hususunda bir değerlendirme içermemektedir.
Resen araştırma ilkesine istinaden, idari yargı mercilerinin,
uyuşmazlık konusu olayın hukuki nitelendirmesini yapmak, uygulanacak hukuk
kuralını belirlemek ve sonuçta hukuki çözüme ulaşmak yönlerinden tam bir
yetkiye sahip oldukları, aynı zamanda olayın maddi yönünü belirleme noktasında
da her türlü inceleme ve araştırmayı da kendiliklerinden yapabilecekleri,
tarafların hiç değinmedikleri olayları ve maddi unsurları araştırmaya
yönelebilecekleri; iddia ve savunmalarda ortaya konulan maddi olayın gerçek niteliğinin
saptanması için tarafların iddia ve savunmaları ile yetinmeyerek söz konusu
hususların gerçeğe uygun olup olmadığını, bilirkişi incelemesine başvurulması
da dahil olmak üzere maddi delil ve bulguları toplamak ve uyuşmazlığın çözümü
için gerekli her türlü inceleme, bilgi edinme ve araştırma yollarını tüketmekle
yükümlü oldukları sonucuna ulaşılmaktadır.
Uyuşmazlıklarda vergi inceleme raporlarına konu
olan araçların özel tüketim vergisine tabi olduğu hâlde, mükellefler tarafından
özel tüketim vergisi hesaplanmadan satışlarının yapıldığı ve beyanname
verilmediği yolundaki tespitlerden hareketle cezalı tarhiyat önerildiği
görülmektedir.
Dolayısıyla bu uyuşmazlıkların çözümü, öncelikle
vergi inceleme raporlarında bahsi geçen araçların hangi G.T.İ.P. numarasında
sınıflandırılması gerektiğinin tespit edilmesine bağlıdır.
15/02/2017 tarih ve 29980 (mükerrer) sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi)
(Seri No: 3)'nin ekinde "87.01-Traktörler (87.09 Pozisyonuna Giren Traktörler
Hariç) (+)" başlıklı bölüm altında, bu pozisyon anlamında traktör
tabirinin, esas olarak diğer kara nakil vasıtalarını, cihaz veya yükleri
çekmekte veya itmekte kullanılmak üzere imal olunan ve bu asli vazifesinin yanı
sıra alet ve edevatı, gübre, tohum vb. taşımaya mahsus tertibatı bulunan veya
bulunmayan motorlu tekerlekli veya paletli kara vasıtalarını ifade ettiği
açıklanmış; 30/12/2019 tarihli 30994 (2. mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları) (Seri
No: 6)'nin ekinde 87.01 G.T.İ.P. numarasında sınıflandırılan traktörlerin
anlatıldığı "Diğerleri" (8701.91.10-8701.95.90) bölümünde belirtilen sekiz
adet özelliğin tamamını karşılamayan "her tür arazi için dört tekerlekli
taşıtları-ATV"nin ise 87.03 pozisyonunda sınıflandırılacağı belirtilmiştir.
Uyuşmazlıklara konu olaylarda,
vergi inceleme raporlarında yer alan tespitler ile 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanunu, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi
ile Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları göz önünde bulundurularak, yargı
mercileri tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 20. maddesinde öngörülen inceleme
yetkisi kullanılmak ve bu bağlamda gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmak
suretiyle araçların hangi gümrük tarife istatistik pozisyonunda
sınıflandırılması gerektiği tespit edildikten sonra, tarhiyatın hukuka
uygunluğunun denetlenmesi gerekmektedir.
V. SONUÇ:
Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle aykırılığın, özel tüketim vergisi hesaplanmadan nihai tüketicilere satışı yapılan ATV cinsi araçların, hangi gümrük tarife istatistik pozisyonunda sınıflandırılması icap ettiğinin mahkemece, Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi ve Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları değerlendirilmek ve gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle tespit edildikten sonra cezalı tarhiyatın hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerektiği yönünde giderilmesine, 10/06/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
----------o----------