T.C.
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
BAKANLIĞI
Yapı İşleri Genel Müdürlüğü
Sayı : 81911888-555.99-15923171
Tarih: 16.06.2026
Konu : Laboratuvar Uygulamaları
Hakkında
GENELGE
(2026/5)
İlgi: a)
Laboratuvar Kuruluşlarının Faaliyetlerinin Denetlenmesi, İdari Müeyyide
Uygulanması
ve İdari Para Cezalarının Tahsil Edilmesinin Usûl
ve Esaslarına Dair Tebliğ.
b)
20.12.2011
tarihli ve 8800 sayılı (2011/18) Genelge.
c)
11.09.2020
tarihli ve 191573 sayılı (2020/23) Genelge.
12.12.2024 tarihli ve 32750 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan
7534 sayılı Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un
13'üncü maddesi ile 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8'inci
maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bu değişiklikler kapsamında 09.11.2025
tarihli ve 33072 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Laboratuvar Kuruluşlarının
Faaliyetlerinin Denetlenmesi, İdari Müeyyide Uygulanması ve İdari Para
Cezalarının Tahsil Edilmesinin Usûl ve Esaslarına Dair Teblig'de Değişiklik Yapılmasına
Dair Tebliğ ile ilgi (a)'da kayıtlı Tebliğ'de yeniden düzenleme yapılmıştır.
Getirilen yeni düzenlemeler çerçevesinde laboratuvar
kuruluşları ve sorumluları hakkında Bakanlığımız birimlerince yürütülen idari
müeyyidelere ilişkin iş
ve işlemleri açıklayan ilgi (c)'de kayıtlı Genelge'de değişen ilgili mevzuat
hükümlerine uyum sağlanması
ve uygulamada karşılaşılan sorunların çözümlenmesine yönelik olarak
revizeye gidilmesine, dolayısıyla aşağıda yer verilen açıklamaların yapılmasına ihtiyaç
duyulmuştur.
1-) 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 8'inci maddesinin onuncu
fıkrası kapsamında Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü) düzenlenecek olan değerlendirme raporlarının ekte yer alan (Ek-1)
değerlendirme raporu formatına uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.
2-)
Değerlendirme
raporlarında idari müeyyideye konu olan fiilin gerçekleştiği tarih veya tarih
aralığı Ek-1'de yer alan formatta 1.5 başlığı altında mutlaka belirtilmelidir.
İdari müeyyideye konu olan fiilin bir tarih aralığında gerçekleştiği tespit
edildiğinde bu tarih aralığının bir aydan uzun olmamasına dikkat edilmelidir.
3-) İl Yapı Denetim Komisyonlarınca laboratuvar kuruluşları
ve sorumluları hakkında idari müeyyide uygulanması tekliflerine esas
düzenlenecek olan komisyon kararlarının, ekte yer alan (Ek-2) karar formatına
uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.
4-) İl Yapı Denetim Komisyonu
kararlarında ve değerlendirme raporlarında incelemenin gerekçesi (denetim,
şikâyet, ilgili idare bildirimi, Bakanlık talimatı, vb.) ve inceleme tarihinin
mutlaka belirtilmesi gerekmektedir.
İl Yapı Denetim Komisyonu'nun teklif kararı üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü tarafından ekte yer alan (Ek-3) formata uygun şekilde uyarma cezası ve/veya idari para cezasına ilişkin idari müeyyide karara bağlanacaktır. Karar alınmasına müteakip uygulanacak idari müeyyide ivedilikle Ulusal Yapı Denetim Sistemine (UYDS) kaydedilerek, ilgilisine ve idari para cezası ve/veya uyarma cezası verilmesine sebep olan sorumlularına, 11.02.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanun'u ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde tebliğ edilecektir.
Komisyon kararlarında adı geçen sorumlu mimar ve mühendisler
hakkında 4708 sayılı Kanun'un 8'inci maddesi uyarınca kendi mevzuatına göre
işlem yapılabilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği 11
Müdürlüklerince ilgili meslek odalarına bildirimde bulunulacaktır.
Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği 11
Müdürlüğü) idari müeyyide uygulanması tekliflerini içeren 11 Yapı Denetim
Komisyonu Kararları, uyarma cezası ve/veya idari para cezası uygulanmasına
ilişkin idari müeyyide kararları ve bunlara ilişkin varsa yargı kararlarının
birer nüshası gecikmeye mahal verilmeksizin Bakanlığımıza (Yapı İşleri Genel
Müdürlüğü) gönderilecektir.
5-) Laboratuvar kuruluşlarına 4708 sayılı Kanun gereği
maktu idari para cezaları uygulanırken 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17'nci
maddesinin yedinci fıkrası ile aynı Kanun'un 20'nci maddesi hükümlerine göre
işlem tesis edilecektir.
İdari müeyyideye konu olan fiilin gerçekleşme tarihi dikkate
alınmak suretiyle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17'nci maddesinin yedinci
fıkrasında yer alan hüküm uyarınca uygulanacak olan idari para cezasının,
yeniden değerleme oranında
arttırılması gerekmektedir.
6-) İlgi'de kayıtlı Tebliğin 15'inci maddesinde yer alan hükümler
uyarınca; idari para cezasının süresinde veya itiraz süresi içerisinde
ödenmesini müteakip gerek ödemenin yapıldığı birim, gerekse ödemeyi gerçekleştirenler tarafından en
geç bir ay
içerisinde idari müeyyideyi uygulayan Valiliğe (Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği İl Müdürlüğü) idari para cezasının ödendiğine dair bilgi verilmesi
gerekmektedir.
7-) Bakanlığımızca (Yapı İşleri Genel
Müdürlüğü) yeniden değerlendirilmek üzere Valiliklere (Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) iade edilen kararların ve değerlendirme
raporlarının gecikmeye mahal verilmeksizin yeniden düzenlenerek Bakanlığımıza
(Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) gönderilmesi gerekmektedir.
8-) Bakanlığımızca (Yapı İşleri Genel
Müdürlüğü) 4708 sayılı Kanun kapsamında ilgili laboratuvar kuruluşu ve
sorumluları hakkında Resmî Gazete ilanına müteakip uygulanan idari müeyyidelere
yönelik olarak Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü) 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde
tebliğde bulunulacaktır.
9-) İlgi (a)'da kayıtlı Tebliğ'in
5'inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan hüküm uyarınca Valiliklerce
(Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) hazırlanarak
Bakanlığımıza (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) gönderilmesi gereken değerlendirme
raporu ve eklerinin eksiksiz bir şekilde Elektronik Belge Yönetim Sistemi
(EBYS) üzerinden gönderilmesi gerekmekte olup, değerlendirme raporu ve
eklerinin EBYS'ye yüklenmesi aşamasında dosya boyutunun aşılması halinde bahse
konu belgelerin CD, DVD, vb., araç ve gereçler ile Bakanlığımıza (Yapı İşleri
Genel Müdürlüğü) gönderilmesi gerekmektedir.
10-) Laboratuvar kuruluşlarına; yeni iş almaktan men
cezası veya belge iptali cezası verilmesi halinde, bu cezanın Resmî Gazete'de
yayımlanmasını müteakip, laboratuvar kuruluşunu temsile yetkili olanlar,
kuruluş ortakları ve idari yaptırımlara sebep olan denetçi mühendis ve teknik
personel hakkında 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 9'uncu maddesi
gereği, Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Î1 Müdürlüğü)
Cumhuriyet Başsavcılığına 26.09.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
uyarınca suç duyurusunda bulunulacaktır.
11-) Laboratuvar kuruluşları ve ilgili diğer sorumlular
tarafından yapılacak olan itirazlar (Laboratuvarların gerçeğe aykırı olarak
düzenlediği raporu sunması durumu hariç), idari müeyyide sürecinin her
aşamasında Valiliklere (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü)
yapılacaktır. Bu itirazlar değerlendirilerek sonucu hakkında, başvuru sahibine
ve Bakanlığımıza (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü) bilgi verilecektir.
12-) 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve ilgili
mevzuat kapsamında, laboratuvar kuruluşları ve diğer sorumlular hakkında
Bakanlığımıza ve/veya Valiliklere (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü) yapılan bütün şikâyetler, ilin yapı denetim çalışma birimlerince
incelenerek değerlendirme raporu düzenlenecek -herhangi bir aykırılık tespit
edilmesi halinde- İl Yapı Denetim Komisyonu tarafından (Laboratuvarların
gerçeğe aykırı olarak düzenlediği raporu sunması durumu hariç) değerlendirilecektir.
Bakanlığımızca (Yapı İşleri Genel Müdürlüğü), Valiliklere (Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü) iletilen şikâyetlere ilişkin gerçekleştirilen işlemlerin sonucundan
Bakanlığımıza mutlaka bilgi verilecektir.
13-) Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü) 4708
sayılı Kanun ve
ilgili mevzuat
doğrultusunda laboratuvar kuruluşlarına yönelik idari müeyyide işlemlerinin
bütün aşamalarının ve 3'er (üç) aylık periyotlardaki denetim verilerinin Ulusal
Yapı Denetim Sistemi (UYDS) üzerine kaydedilmesi gerekmektedir.
14-) 4708 sayılı Kanun kapsamında
verilen cezalara ilişkin doğabilecek hukukî süreçte, Mahkemelerin bilgi ve
belge istemlerinin ivedilikle yerine getirilebilmesi için idari müeyyide
kararları, komisyon teklif kararları ile karara esas değerlendirme raporu ve eklerinin
ve tüm idari müeyyideye yönelik yapılan resmî yazışmaların (savunma yazıları,
savunma cevap yazıları, tebliğ mazbataları, vb.) arşivlenmesinde gerekli
hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.
15-) İzin belgesi verilmesi aşamasında
yapılacak incelemeler ile ara denetimler ve kısmi değerlendirme dâhil her türlü
laboratuvar incelemeleri için İl Yapı Denetim Komisyonu adına Valilikçe (Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) değerlendirme heyeti
oluşturulacaktır.
Değerlendirme heyetlerinde görev
alacak değerlendirmeciler, ilgili standart ve deneyler konusunda tecrübeli en
az iki teknik elemandan teşkil edilecektir.
Değerlendirme
heyetlerince yerinde yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek değerlendirme
raporları en geç on iş gün içinde laboratuvar izin belgesi incelemeleri için
Merkez Yapı Denetim Komisyonuna, diğer incelemeler için ise Î1 Yapı Denetim
Komisyonuna sunulacaktır.
16-) Laboratuvarda istihdam edilecek denetçi, deney
yapan eleman ve numune alma elemanlarının, laboratuvardaki görev tanımına göre
yapı malzemeleri kapsamında; en az betondan numune alınması, taşınması, kürü,
basınç deneyleri, betonarme çeliğinden numune alınması, ve çekme deneyi ile
zemin kapsamında; en az zemin ve temel etüdü için laboratuvar deneyleri ve
kimyasal deney kapsamında; istihdam edilecek laboratuvarın kapsamında yer alan
tüm kimyasal deneyleri içermesi koşulu ile Türk Standartları Enstitüsü (TSE),
Üniversiteler, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine (TMMOB) bağlı ilgili
meslek odaları, ÎŞKUR bünyesinde meslek edindirme hizmeti veren kuruluşlar gibi
kurum ve kuruluşlardan aldığı eğitim sertifikaları da kabul edilebilecektir.
Eğitim sertifikalarında hangi deneylere ilişkin eğitim verildiğinin
belirtilmesi gerekmektedir.
17-) TS, EN, DİN, ASTM, AASHTO, BS ve ISRM
standartlarının tadil olduğu (standart numarası değişmediği) durumlarda, deney
kapsam listeleri (yapı malzemesi-zemin) kalite el kitabı ve eki, tüm deney
talimatları, formlar, raporlar ve tutanaklarda standart tarihinin (gün, ay,
yıl) yazılmaması, sadece güncel ve ilgili standardın adı, numarası ve ilgili
maddesinin yazılması gerekmektedir.
18-) Laboratuvar kuruluşları hizmet vermek üzere izin
belgesi verilmiş olan il dışında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası hükmünde belirtilen haller
dışında ve Elektronik Beton Sistemi (EBÎS) dışında taze beton deney hizmeti veremez.
19-) Yapı malzemesi laboratuvarı kapsam listesindeki ilgili
deneylere ilişkin aynı il sınırları içinde yer alan yalnız bir laboratuvar ile taşeron sözleşmesi
düzenler.
Faaliyette bulunduğu ilde ilgili
deneylere ilişkin kapsama sahip başka bir laboratuvarın bulunmaması halinde
veya aynı ilde yer alan bir laboratuvar ile taşeron sözleşmesi
düzenlenemediğinin İl Müdürlüğüne bildirilmesi ve İl Müdürlüğünce bu durumun
teyit edilerek laboratuvara bildirilmesi halinde, laboratuvar kuruluşu kapsam
listesindeki ilgili deneylere ilişkin komşu ilde (sınır ortaklığı bulunan) yer
alan laboratuvar kuruluşu ile taşeron sözleşmesi düzenleyebilecektir.
Yapı malzemesi laboratuvarı ilk
açıldığında açılış tarihini müteakip 30 günlük süre içinde taşeron sözleşmesi
düzenleyerek İl Müdürlüğüne sunar. Taşeron sözleşmesi feshedilen laboratuvar
kuruluşu 30 gün içinde tekrar taşeron sözleşmesi düzenleyerek İl Müdürlüğüne
sunar. İl Müdürlüğünce taşeron sözleşmeleri sisteme işlenir. Laboratuvar
kuruluşunun denetimi esnasında taşeron sözleşmesinin devamlılığı kontrol
edilecektir. 30 günlük süre içinde taşeron sözleşmesi sunmayan laboratuvar
kuruluşları askıya alınacaktır.
Laboratuvar
kuruluşunun askıya alınması veya belgesinin iptal edilmesi hallerinde,
laboratuvar kuruluşu tarafından alınmış olan numunelerin deneyleri taşeron
laboratuvarda ilgili standardına uygun olarak gerçekleştirilir.
Taşeron laboratuvarın belgesinin askıya alınması veya feshi veya iptal edilmesi hallerinde, laboratuvar kuruluşlarına 30 günlük süre içinde yeni taşeron sözleşmesi düzenleyerek sunmaları gerektiği hususunda İl Müdürlüğümüzce bildirim yapılacaktır.
20-) Laboratuvar kuruluşlarının
belgelendirme, belge yenileme ve izin belgesi vize işlemlerinin yapılması
sırasında Bakanlığımız Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce her yıl yayımlanan
güncel birim fiyatlar dikkate alınacaktır.
21-) İlgi (b)'de kayıtlı Genelge
yürürlükten kaldırılmıştır.
Uygulamaların yukarıda yapılan
açıklamalar doğrultusunda gerçekleştirilmesinin sağlanması için, Genelgenin
ilgili idarelere, İl Yapı Denetim Komisyonu'nun asil ve yedek üyelerine, Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerinde görev yapan ilgili
personele, ve laboratuvar kuruluşlarına tebliğ edilmesi hususunda;
Bilgilerini ve
gereğini rica ederim.
...
Bakan
Ek:
1- Değerlendirme
Raporu Formatı
2- Komisyon
Kararı Formatları
3- İdari Müeyyide Kararı Formatı
Ekleri için lütfen TIKLAYINIZ
----------o----------
