MEVZUATTAKİ SON
DEĞİŞİKLİKLER

Bölge Adliye Mahkemesince kesin olarak verilen istinaf isteminin miktar itibariyle reddine dair kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.      DAVA 

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı Kurumun 1346 ada 132 ve 133 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, davalı Belediyenin herhangi bir üstün hakka dayanmaksızın taşınmazları şantiye alanı (asfalt üretim tesisi) olarak kullanmak sureti ile haksız olarak el attığını, el atılan döneme ilişkin olmak üzere toplam 30.434,46 TL ecrimisil alacağının tahsili amacı ile davalı aleyhine Kahramanmaraş İcra Dairesinin 2022/26757 Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi yapıldığını, davalının takibe karşı yaptığı itiraz üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve % 20 icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.      CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taşınmazların öncesinde Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğunu, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı Meclisinin 18.03.2019 tarihli ve 2019/171 sayılı kararı ile taşınmazların şantiye alanı olarak kullanılmak üzere Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığına 5 yıllığına bedelsiz tahsisine ve bu hususta düzenlenecek protokoller için Büyükşehir Belediye Başkanına yetki verildiğini, karara istinaden Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığı ile Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında taşınmazların şantiye alanı olarak kullanılmak üzere Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığına 5 yıllığına bedelsiz tahsisine ilişkin 26.03.2019 tarihli protokol düzenlendiğini, davalı Kurumun belediye meclis kararı ve bu karar doğrultusunda düzenlenen protokol uyarınca taşınmazlarda tasarrufta bulunduğunu, bu protokolün taşınmazın sonraki maliki davacı Kurum yönünden de bağlayıcı olduğunu, bu itibarla davalı Belediyenin haksız bir işgalinden söz edilemeyeceğini, öte yandan uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğunu, borcun dayanağı olarak sunulan tahakkuk belgelerinin iptali için Kahramanmaraş İdare Mahkemesi nezdinde dava açıldığını, davanın Mahkemenin 2022/616 Esasına kaydedildiğini ve derdest olduğunu, 2004 sayılı İcra İflas Kanununun 42/3 hükmünde "İdari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz." hükmüne yer verildiğini savunarak davanın öncelikle yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile, aksi hâlde esastan reddi ile müvekkili İdare lehine % 20 den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III.     İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalıya çekmiş olduğu, 01.03.2022 tarihli ihtarı ile davalının haksız işgalci konumuna geldiği, dava konusu taşınmazın mevcut malikinin davacı olduğu, dosya içerisinde davaya konu taşınmazların kullanımına ilişkin taraflar arasında anlaşmaya dair bir belgenin bulunmadığı, malikin haksız işgalciden uygun bir ecrimisil talep edebileceği gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabul kısmen reddine, davalının Kahramanmaraş İcra Dairesinin 2022/26757 Esas sayılı icra dosyasına vaki itirazının kısmen iptali ile takibin 16.025,74 TL üzerinden takip talebindeki şartlar ile devamına, alacağın likit olduğu değerlendirilmekle kabul edilen 16.025,75 TL'nin % 20'sine isabet eden ?3.205,15? TL icra inkâr tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV.     BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kabul edilen miktar itibarı ile (16.025,75 TL) davalı yönünden, reddedilen miktar itibarı ile (14.408,72 TL)davacı yönünden karar tarihi itibariyle hükmün kesin nitelikte olduğu; kesin olan kararların istinaf istemleri hakkında İlk Derece Mahkemesince bir karar verilebileceği gibi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 352. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf kanun yoluna başvuru talebinin reddine karar verilebileceği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

V.       KANUN YARARINA TEMYİZ

A.       Kanun Yararına Temyiz Sebepleri

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 2024/724 Esas, 2024/581 Karar sayılı kararına yönelik Adalet Bakanlığı kanun yararına temyiz isteminde; taraflar ve dava dışı Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmeliğin uygulanmasının gerektiği, anılan yönetmelikte taşınmazların mülkiyet durumunun değişmesi hâlinde tahsis işleminin kendiliğinden sona ereceğinin düzenlenmediği, dosya kapsamında önceki malik Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ya da yeni malik Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca tahsisin kaldırılmasına ilişkin olarak verilmiş bir kararın bulunmadığı, davalı Belediyenin 2021 yılı Aralık ayında hukuki bir nedene (bedelsiz tahsis) dayalı olarak zilyet bulunması nedeniyle kendisinin fuzuli şagil olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabul kararın verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek kanun yararına temyiz isteminde bulunulmuştur.

B.       Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ecrimisil alacağının tahsili amacı ile başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

1.      6100 sayılı Kanunun 363/1 hükmü uyarınca bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla kesin olarak verdikleri kararlar ile yine bu sıfatla verdikleri ve temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

2.      Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanunun 363/2 hükmü uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

3.       Takibe konu alacağın kaynaklandığı Kahramanmaraş ili, Onikişubat ilçesi, Hayrullah Mahallesi, 1346 ada 114 ve 115 (yeni 132,133) parsellere ilişkin Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı Meclisinin 18.03.2019 tarihli ve 2019/171 sayılı kararı ile "Hayrullah Mh. 1346 Ada 115 nolu parselde kayıtlı Asfalt Plenti tesisi tamamı ve buna ek olarak 1346 Ada 114 nolu parselde kullanılan 4000 m2 lik kısmının, şantiye alanı olarak kullanılmak üzere Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığına, 5 yıllığına bedelsiz tahsisine ve bu hususta düzenlenecek protokoller için Büyükşehir Belediye Başkanına yetki verilmesine" yönelik karar alınmıştır.

4.       Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığı ile Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi kararına istinaden 26.03.2019 tarihli protokol yapılmış ve protokolün 5. maddesinde "Onikişubat İlçesi Hayrullah Mah. 1346 ada 115 nolu parselde kayıtlı mülkiyeti Kahramanmaraş Belediyesine ait Asfalt Plenti Tesisi tamamı ve buna ek olarak 1346 ada 114 nolu parselde kullanılan 4000 m2 ilk kısmının, şantiye alanı olarak kullanılmak üzere müştemilat ile biryikte Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığına, protokol tarihinden itibaren 5 yıllığına devredilecektir."Onikişubat İlçesi Hayrullah Mah. 1346 ada 115 nolu parselde kayıtlı mülkiyeti Kahramanmaraş Belediyesine ait Asfalt Plenti Tesisi tamamı ve buna ek olarak 1346 ada 114 nolu parselde kullanılan 4000 m2 lik kısmının, şantiye alanı olarak kullanılmak üzere müştemilat ile biryikte Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığına, protokol tarihinden itibaren 5 yıllığına devredilecektir, " hükmü düzenlenmiştir.

5.       Kahramanmaraş 1. İdare Mahkemesinin 2022/616 Esas, 2023/24 Karar sayılı kararında; "Dava dosyasının incelenmesinden; Karamanmaraş İli, Onikişubat İlçesi, Hayrullah Mahallesi, 1346 ada, 132 ve 133 parselde kayıtlı taşınmazların Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın mülkiyetinde iken 18.03.2019 tarih ve 2019/171 sayılı Meclis Kararı ve 26.03.2019 tarihli protokol ile bedelsiz olarak 5 yıl süreyle davacı idareye tahsis edildiği, davacı idare tarafından söz konusu taşınmazların asfalt plenti tesisi ve şantiye alanı olarak kullanıldığı, protokol süresinin 26.03.2024 tarihinde sona ereceği, akabinde anılan taşınmazların Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın prim borçlarına karşılık olarak 31.03.2021 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na devredildiği, davacı idarenin 21.05.2021 tarihli başvuru dilekçesi ile dava konusu taşınmazlarda 2014 yılından bu yana asfalt üretimi yapıldığından bahisle taşınmazların tahsisinin ya da kiralanmasının talep edildiği, anılan başvurunun taşınmazların kiraya verilmesi şeklinde kabul edilerek SPK lisanslı değerleme firması tarafından belirlenecek kira bedeli üzerinden davacı idareye kiralanmasına karar verildiği, hesaplatılan yıllık net kira bedelleri üzerinden mutabakat yazılarının düzenlenilmesi, 31.03.2021 tarihinden bu yana alınmayan kira bedelleri için ecrimisil uygulanmasına dair 09.09.2021 tarih ve E-30876730 sayılı Kahramanmaraş Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Olur'u ile davacı idareye bilgilendirme yapıldığı, akabinde 06.10.2021 tarih ve E-14810 sayılı yazı ile davacı idare tarafından Hayrullah Mahallesi, 1346 ada, 132 parselin 2.776,01 metrekaresi, 133 nolu parselin 15.765,48 metrekaresinin kiralama işlemlerine devam edilmesinin talep edildiği, ancak davacı idarenin talebinin taşınmazlar hakkında yeniden değerlendirme yapılması kaydıyla kabul edildiğinin 01.03.2022 tarih ve E-41121693 sayılı yazı ile bildirilmesi üzerine bu kez davacı idare tarafından 05.04.2022 tarihli dilekçe ile söz konusu taşınmazların 5 yıl süreyle bedelsiz olarak taraflarına tahsis edildiği, tahsis süresinin 26.03.2024 tarihinde sona ereceği, taşınmazın el değiştirmesinin hukuki durumu değiştirmeyeceği ileri sürülerek taşınmazların taraflarına tahsis edilmeyerek kiralanması kararına itirazda bulunulduğu, anılan itirazın 18.04.2022 tarih ve E-44097427 sayılı işlem ile reddi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davaya konu Onikişubat İlçesi, Hayrullah Mahallesi, 1346 ada, (eski) 115 parselin tamamı ve (eski) 114 nolu parselde kullanılan 4000 metrekarelik alanının asfalt plenti tesisi ve şantiye alanı olarak kullanılmak üzere 5 yıllığına bedelsiz tahsisi ve bu konuda düzenlenecek protokoller için Büyükşehir Belediye Başkanı'na 18.03.2019 tarih ve 2019/171 sayılı Meclis Kararı ile yetki verildiği, anılan Meclis Kararı uyarınca düzenlenen 26.03.2019 tarihli protokol ile de söz konusu taşınmazlarının kullanımını 5 yıl süreyle bedelsiz olarak davacı idareye bırakıldığı, ancak protokol devam ederken taşınmazların mülkiyetinin, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın prim borçlarına karşılık olarak 31.03.2021 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na devredildiği, davalı idare tarafından yaptırılan gayrimenkul değerleme raporunda 133 numaralı parselin bir kısmının Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığı tarafından asfalt üretimi ve şantiyesi olarak kullanıldığının kroki ve resimlerle gösterildiği, dolayısıyla dava konusu taşınmazlarda tahsis amacına uygun olarak asfalt üretimi yapılmaya devam edildiği görülmekte olup, fuzuli işgal nedeniyle idarece kendisinden ecrimisil istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır." şeklinde hüküm kurulmuş, hüküm henüz kesinleşmemiştir.

6.      Kahramanmaraş 1. İdare Mahkemesinin 2022/1470 Esas, 2023/161 Karar sayılı kararında; "Uyuşmazlıkta, davacı idare tarafından 05.04.2022 tarihli dilekçe ile söz konusu taşınmazların 5 yıl süreyle bedelsiz olarak taraflarına tahsis edildiği, tahsis süresinin 26.03.2024 tarihinde sona ereceği, taşınmazın el değiştirmesinin hukuki durumu değiştirmeyeceği ileri sürülerek taşınmazların taraflarına tahsis edilmeyerek kiralanması kararına yapılan itirazın reddine ilişkin 18.04.2022 tarih ve E-44097427 sayılı işlemin iptali istemiyle Mahkememizin 2022/616 esasına kayden açılan davada verilen 11.01.2023 tarih ve K:2023/24 sayılı karar ile "davaya konu Onikişubat İlçesi, Hayrullah Mahallesi, 1346 ada, (eski) 115 parselin tamamı ve (eski) 114 nolu parselde kullanılan 4000 metrekarelik alanının asfalt plenti tesisi ve şantiye alanı olarak kullanılmak üzere 5 yıllığına bedelsiz tahsisi ve bu konuda düzenlenecek protokoller için Büyükşehir Belediye Başkanı'na 18.03.2019 tarih ve 2019/171 sayılı Meclis Kararı ile yetki verildiği, anılan Meclis Kararı uyarınca düzenlenen 26.03.2019 tarihli protokol ile de söz konusu taşınmazlarının kullanımını 5 yıl süreyle bedelsiz olarak davacı idareye bırakıldığı, ancak protokol devam ederken taşınmazların mülkiyetinin, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın prim borçlarına karşılık olarak 31.03.2021 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na devredildiği, davalı idare tarafından yaptırılan gayrimenkul değerleme raporunda. 133 numaralı parselin bir kısmının Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığı tarafından asfalt üretimi ve şantiyesi olarak kullanıldığının kroki ve resimlerle gösterildiği, dolayısıyla dava konusu taşınmazlarda tahsis amacına uygun olarak asfalt üretimi yapılmaya devam edildiği görülmekte olup, fuzuli işgal nedeniyle idarece kendisinden ecrimisil istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır" gerekçesiyle iptal kararı verildiği görülmektedir.

Bu durumda, dava konusu ödeme emri işleminden önceki işlem olan dava konusu taşınmazların davacı idareye bedelsiz olarak tahsis edilme isteminin reddine ilişkin olan 18.04.2022 tarih ve E-44097427 sayılı davalı idare işleminin, Mahkememiz kararı ile iptaline karar verilmesi nedeniyle, davalı idare tarafından düzenlenen 20.09.2022 tarihli ve toplam 85.477,45-TL miktarlı ödeme emri ile ödeme emrine karşı yapılan itirazın 11.10.2022 tarihli işlem ile bildirilen reddine dair 03.10.2022 tarih ve E-53162140 sayılı işlem dayanaksız kaldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Öteyandan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır şeklinde tanımlanmış ve kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen, tutardan fazla ödeme yapılması, mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek, fiyatla alınması veya yaptırılması, idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması esas alınarak belirlenen kamu zararının ise kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespiti sonrasında takip ve tahsiline karar verilen alacakların, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği uyarınca merkezde strateji geliştirme birimlerince, taşrada ise takibe yetkili idare birimince takip edileceği; tespit edilen kamu zararlarının ise rızaen ve sulh yolu ile ödenmek, 22/4/1926 tarih ve 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak, 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği düzenlenmiş olup; yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca kamu zararı niteliği taşımayan ve taşınmazın kullanımından kaynaklı olarak kira borcu olarak belirlenen tutarın Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca tahsiline imkan bulunmamakta olup, dava konusu işlem bu yönüyle de hukuka aykırı bulunmaktadır. " şeklinde hüküm kurulmuş, hüküm henüz kesinleşmemiştir.

7.      Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmeliğin "Tahsis Yetkisi." başlıklı 4/3 hükmünde; "Özel kanunları uyarınca, amacı belirtilerek kamu idarelerine tahsis edilmiş sayılan taşınmazlar hakkında ayrıca tahsis işlemi yapılmaz ve bu taşınmazların tahsisi, hizmetin devamı süresince devam eder. Ancak bu taşınmazların tahsis amacının ortadan kalkması veya amacı dışında kullanılması halinde, genel hükümlere göre maliki kamu idaresince tahsisleri kaldırılabilir veya tahsis amacı değişikliği yapılabilir." hükmü düzenlenmiştir.

8.      Dosya kapsamı itibariyle yapılan incelemede dava konusu taşınmazda keşif tarihi itibariyle Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Dulkadiroğlu Belediye Başkanlığı arasında düzenlenen protokol ve verilen tahsis yetkisine uygun olarak asfalt üretimi yapıldığı tespit edilmiş olup tahsis süresi içinde taşınmazın mülkiyet durumu değişmiş olsa da protokol amacına aykırı olarak kullanılmayan taşınmazda haksız işgal ve ecrimisil alacağı doğmayacağı gözetilerek davanın reddi gerekirken davalı Kurum aleyhine ecrimisile hükmedilmiş olması usul ve yasaya uygun görülmediğinden, hükmün kanun yararına bozulması gerekmiştir,

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanunun 363/1 hükmüne dayalı kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 14.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.